NIEUWSBRIEF APRIL 2026

NIEUWSBRIEF ONDERSTEUNINGSTEAM LAAGDREMPELIGE STEUNPUNTEN

OVER DEZE NIEUWSBRIEF

Deze nieuwsbrief informeert je over de laatste ontwikkelingen rond laagdrempelige steunpunten en de activiteiten van het ondersteuningsteam laagdrempelige steunpunten (OLSP)*– van bijeenkomsten tot inspirerende voorbeelden en van actuele thema’s tot inhoudelijke verdieping.

In deze editie besteden we onder andere aandacht aan:

- Diverse nieuwe publicaties over laagdrempelige steunpunten

- "Van patiënt naar mens: kwaliteit en mentale gezondheid" van het IPW

- Verdieping op de 10 kenmerken: Methodische zelfhulp

*zie onderaan deze nieuwsbrief voor meer informatie over het ondersteuningsteam laagdrempelige steunpunten

ACTUEEL

Hier begint het bij de mens: een andere blik op herstel en zelfregie
Wat als we mensen met complexe problemen niet als dossier, maar als mens zien? In het essay ‘Weigering in het Herstelhuis’ beschrijft Charlotte van der Veen hoe Stichting Zelfregie ruimte creëert voor nieuwe contacten en oplossingen – door bewust af te wijken van vaste regels en systemen. Het Herstelhuis in Limburg laat zien dat herstel begint bij vertrouwen, verbinding en het loslaten van oude patronen.

Dit artikel biedt verdieping voor iedereen die gelooft in de kracht van zelfregie en herstel. Download hieronder het essay en ontdek hoe het anders kan.

IN DE SCHIJNWERPERS

ESSAY EN PODCAST INSTITUUT VOOR PUBLIEKE WAARDEN

In het essay "Van patiënt naar mens: kwaliteit en mentale gezondheid" onderzoeken actieonderzoekers Niels Willems en Thijs van der Enden hoe de ggz vastloopt in wachttijden, personeelstekorten en protocollen. Zij pleiten voor een bredere kijk op mentale gezondheid, waarin herstel niet begint met behandeling, maar met iets eenvoudigers: ergens welkom zijn.

Het essay laat zien hoe zelfregie- en herstelcentra mensen helpen om hun leven weer in eigen hand te nemen, los van labels en diagnoses. Een must-read voor iedereen die werkt met laagdrempelige steunpunten.

Het essay benadrukt het belang van een systeem waarin professionele zorg en herstelgerichte ondersteuning elkaar versterken. De verhalen en inzichten kunnen helpen om laagdrempelige steunpunten verder te ontwikkelen en te verankeren in het zorglandschap. In de bijhorende podcast kunnen we luisteren naar een verhelderend en boeiend gesprek over het essay.

Het Instituut voor Publieke Waarden heeft deze publicaties uitgebracht onder een reeks over bureaucratie (‘mooi spul’) en hoe we deze opnieuw kunnen inzetten om maatschappelijke problemen op te lossen. Ze bieden verdieping en inspiratie voor professionals, beleidsmakers en burgers die willen bijdragen aan een inclusievere en veerkrachtigere samenleving.

Benieuwd?

INSPIRERENDE VOORBEELD: HET VERHAAL VAN NORAH

Wat kan deelname aan een herstelacademie in het dagelijks leven voor iemand betekenen? Deze animatie brengt het herstelverhaal van Norah tot leven. Gebaseerd op interviews en Norah’s dagboek, gemaakt in samenwerking met Marloes van Wezel en Norah zelf, als onderdeel van onderzoek naar herstelacademies door het Trimbos-instituut. Op een laagdrempelige manier laat de animatie zien welke stappen, ontmoetingen en inzichten haar herstelproces vormgaven.

VERDIEPING OP 10 KENMERKEN

METHODISCHE ZELFHULP

Laagdrempelige steunpunten onderscheiden zich door hun focus op methodische zelfhulp – een aanpak waarbij deelnemers niet alleen steun vinden, maar ook actief werken aan hun eigen herstel en groei. Dit kan zo goed voor mensen werken dat een behandeling daarna effectiever en efficiënter verloopt en er soms zelfs voor zorgen dat mensen een behandeling niet meer nodig vinden. Methodische zelfhulp, verankerd in de 10 kenmerken van laagdrempelige steunpunten, draait om co-creatie, peer support en een aanbod dat zich ontwikkelt vanuit de behoefte, ervaring en kennis van de mensen zelf.

Wat is methodische zelfhulp?
Methodische zelfhulp is een gestructureerde, weldoordachte en (soms bewezen) effectieve manier van werken aan zelfregie en herstel, waarbij:

- Ervaringskennis centraal staat: Deelnemers en ervaringsdeskundigen ontwikkelen samen cursussen en trainingen en evalueren deze samen.

- Wederkerigheid en gelijkwaardigheid de basis vormen: Iedereen heeft iets te halen én te brengen. In plaats van ‘trainer’ wordt daarom vaak het woord ‘facilitator’ gebruik.

- Beschreven en beproefd: de training of cursus staat op papier beschreven, kan overgedragen worden aan nieuwe facilitators en er is enig bewijs voor de effectiviteit.

Waarom werkt dit?

- Herstel wordt tastbaar: Door samen te leren en te oefenen, groeien deelnemers in zelfvertrouwen en zelfredzaamheid.

- Collectieve ervaringskennis versterkt het gevoel van herkenning en erkenning – essentieel voor herstel.

- Mensen ervaren regie over hun eigen leven, ontwikkelen vaardigheden en beschikken over zelfkennis.

Concrete voorbeelden uit de praktijk
Naast methodische zelfhulp die binnen zelfregie en herstelorganisaties zelf is ontwikkeld, zijn er ook methodieken die bij veel laagdrempelige steunpunten in het hele land (en deels ook internationaal) ingebed zijn. Kenniscentrum Phrenos verzorgt daarvoor veel facilitators-trainingen, hier enkele voorbeelden:

Herstellen doe je zelf
Een cursus gericht op het versterken van eigen regie en het ontwikkelen van persoonlijke hersteldoel

Doel: Deelnemers leren hoe ze hun herstelproces kunnen sturen en wat hen helpt om stap voor stap vooruit te komen.

Inhoud: 

- Zelfonderzoek: wat zijn je sterke kanten, waarden en doelen?

- Omgaan met tegenslagen en het ontwikkelen van veerkracht.

- Het opbouwen en benutten van een steunnetwerk.

- Het maken van een persoonlijk herstelplan.

Toepassing: Wordt vaak aangeboden als basiscursus in herstelacademies en zelfregiecentra.

HOP (Honest, Open & Proud)

Een evidence-based training gericht op het verminderen van zelfstigma en het versterken van eigen regie door openheid over psychische kwetsbaarheid.

Doel: Deelnemers leren hoe ze hun verhaal kunnen delen op een manier die bij hen past, om zo steun te vinden en zelfstigma te doorbreken.

Inhoud: 

- Stappenplan om te beslissen wanneer, hoe en aan wie je je verhaal vertelt.

- Oefeningen in zelfacceptatie en trots op eigen herstel.

- Omgaan met reacties uit de omgeving.

Toepassing: Geschikt voor individuen en groepen, zowel online als offline.

Positief Bekeken: Ontdek en train je talenten
Een methode om talenten en sterke kanten te ontdekken en in te zetten voor herstel en participatie.

Doel: Helpt deelnemers om hun kwaliteiten te benoemen en te benutten in hun dagelijks leven.

Inhoud: 

- Werken met talentenkaarten om sterke kanten in kaart te brengen.

- Persoonlijke doelen stellen en stappen plannen om deze te bereiken.

- Oefeningen om nieuwe vaardigheden te ontwikkelen en zelfvertrouwen te vergroten.

Toepassing: Wordt gebruikt in zelfregiecentra om deelnemers te helpen hun potentieel te benutten, bijvoorbeeld bij het zoeken naar vrijwilligerswerk, werk of nieuwe sociale contacten.

Wellness Recovery Action Plan (WRAP)

Een wereldwijd toegepaste methode om welzijn te behouden, terugval te voorkomen en crisis te managen.

Doel: Deelnemers ontwikkelen een persoonlijk plan om hun welzijn te behouden en tegenslagen op te vangen.

Inhoud: 

- Dagelijkse onderhoudsstrategieën voor welzijn.

- Vroege waarschuwingssignalen herkennen en actie ondernemen.

- Crisisplannen opstellen voor moeilijke periodes.

- Het betrekken van steunfiguren bij het plan.

Toepassing: WRAP wordt vaak aangeboden als meerdaagse training, gegeven door gecertificeerde ervaringsdeskundigen.

DE AGENDA

Woensdag 13 mei 12.00 - 13.00 uur: Online inloopspreekuur voor iedereen met vragen of om te sparren over laagdrempelige steunpunten. Het online spreekuur houden we maandelijks (tweede woensdag van de maand) en iedereen die dat wil kan hierbij aansluiten.

Zie deelnamelink op onze website Agenda – Loket Laagdrempelige Steunpunte

Dinsdag 2 juni van 9.00 - 10.30 uur: Online bijeenkomst voor regionale projectleiders over Monitoring en verantwoording. De uitnodiging is naar regionale projectleiders laagdrempelige steunpunten gestuurd.

Ben jij regionaal projectleider met laagdrempelige steunpunten in je portefeuille en heb je geen uitnodiging ontvangen? Laat het ons weten via: info@loketlaagdrempeligesteunpunten.nl

Elke werkdag is het ondersteuningsteam bereikbaar voor vragen en signalen rondom laagdrempelige steunpunten. Antwoorden op vragen als “Ik ben van de gemeente/ggz/welzijnsorganisatie… en wil een steunpunt in mijn gemeente mogelijk maken. Hoe pak ik dat aan?” kun je ook op de Vraag & Antwoord-pagina van onze website vinden.

Mail: info@loketlaagdrempeligesteunpunten.nl
Telefoon: 088 002 3400

WIE ZIJN WIJ?

Het ondersteuningsprogramma wordt uitgevoerd in opdracht van het ministerie van VWS en de IZA-werkgroep Laagdrempelige Steunpunten. Het ondersteuningsteam bestaat uit adviseurs met ervaring op het gebied van herstel, ervaringsdeskundigheid, training, (actie)onderzoek en beleid. Het team is een samenwerking van MIND, Significant en Pluut & Partners. We ondersteunen regio’s bij het realiseren van een landelijk dekkend netwerk van laagdrempelige steunpunten. We hebben onder andere een loket ingericht waar je terecht kan voor vragen: Loket Laagdrempelige Steunpunten

MEER WETEN OF MEEDOEN?

Bezoek www.loketlaagdrempeligesteunpunten.nl voor meer informatie, praktijkvoorbeelden en om je aan te melden voor de nieuwsbrief. 

Neem contact met ons op voor vragen of om signalen over laagdrempelige steunpunten uit jouw regio met ons te delen via info@loketlaagdrempeligesteunpunten.nl of 088 002 3400.

Volg ons via de kanalen van MIND, Significant Public en Pluut & Partners voor updates en inspiratie.

SAMEN BOUWEN WE VERDER AAN EEN STEVIG NETWERK VAN LAAGDREMPELIGE STEUNPUNTEN!