|
|
|
NIEUWSBRIEF ONDERSTEUNINGSTEAM LAAGDREMPELIGE STEUNPUNTEN |
|
|
|
|
OVER DEZE NIEUWSBRIEF |
|
Deze nieuwsbrief informeert je over de laatste ontwikkelingen rond laagdrempelige steunpunten en de activiteiten van het ondersteuningsteam laagdrempelige steunpunten (OLSP)*– van bijeenkomsten tot inspirerende voorbeelden en van actuele thema’s tot inhoudelijke verdieping.
In deze editie besteden we onder andere aandacht aan:
– Webinar NVZH: Laagdrempelige Steunpunten betekenisvol in de Werkagenda
– Terugblik op de themabijeenkomst over Ervaringsdeskundigheid bij LSP
– In de schijnwerpers: Intentional Peer Support
*zie onderaan deze nieuwsbrief voor meer informatie over het ondersteuningsteam laagdrempelige steunpunten |
|
|
|
|
|
WEBINAR: LAAGDREMPELIGE STEUNPUNTEN IN DE WERKAGENDA |
|
De Nederlandse Vereniging voor Zelfregie en Herstel (NVZH) heeft op 16 juni in het kader van het programma ‘Herstel Dichtbij’ van Oranje Fonds en MIND een webinar gehouden met als thema Laagdrempelige steunpunten betekenisvol in de werkagenda.
De webinar is hier terug te kijken. |
|
|
|
OVERZICHT VERSCHILLEN LAAGDREMPELIGE STEUNPUNTEN (AZWA D5) EN INLOPEN SOCIAAL EN GEZOND (AZWA D6) |
|
De NVZH heeft onlangs een overzicht gepubliceerd waarin duidelijk wordt wat het verschil is tussen Laagdrempelige steunpunten (AZWA D5) en de Inlopen sociaal en gezond (AZWA D6). Een handig overzicht, dat goed van pas komt. Bij het loket laagdrempelige steunpunten komen regelmatig vragen hierover binnen. Zowel in methodiek, doelgroep, positie in het veld en de professionals die er werken zijn er verschillen. Zo werken bij de inlopen sociaal en gezond sociaal werkers en bij laagdrempelige steunpunten ervaringsdeskundigen. |
| Zie hier het overzicht |
|
|
AANDACHT VOOR ZELFREGIE EN HERSTELINITIATIEVEN BIJ PSYCHOLOGEN |
|
In het BIG Magazine van RINO Amsterdam is een artikel over zelfregie en herstelinitiatieven gepubliceerd. Het artikel geeft beknopt weer wat een zelfregie en herstelinitiatief is en hoe psychologen kunnen samenwerken en kunnen leren van deze initiatieven. Het is geschreven door Marloes van Wezel (Tranzo/Trimbos-instituut), Katinka Hellweg (MIND), en ervaringsonderzoekers Annelies Broos, Judith Lize en Floris Scheerstra (POP groep, Enik Recovery College).
De RINO biedt opleiding en inspiratie aan ggz-professionals. |
| Het hele artikel |
|
|
|
MIND ATLAS – DE VINDPLEK VOOR LAAGDREMPELIGE STEUNPUNTEN |
|
|
|
Ben je in jouw omgeving op zoek naar laagdrempelige steunpunten? Kijk dan op de MIND Atlas. In deze uitgebreide atlas staan meer dan 700 cliënten en naastenorganisaties die zich bezighouden met toegankelijke ondersteuning, herstel en zelfregie, medezeggenschap in de ggz en belangenbehartiging van mensen met psychische of psychosociale problemen en hun naasten. Je kunt filteren op zelfregie en herstelcentra. Ook kun je zoeken op (woon)plaats, zo zie je snel welke mogelijkheden er bij jou in de buurt zijn.
Mis je een zelfregie en herstelcentrum op de kaart? Geef het door via atlas@wijzijnmind.nl. |
|
|
|
Mis je een zelfregie en herstelcentrum op de kaart? Geef het door via atlas@wijzijnmind.nl. Wil je ansichtkaarten bestellen van de MIND Atlas om uit te delen op jouw event of binnen jouw organisatie? Dat kan via MIND. Stuur een mailtje naar communicatie@wijzijnmind.nl. Je kunt de ansichtkaart en een poster (A3-formaat) ook zelf downloaden op deze pagina. |
|
|
|
|
ACTUEEL VANUIT HET ONDERSTEUNINGSPROGRAMMA |
|
BIJEENKOMST ERVARINGSDESKUNDIGHEID BIJ LAAGDREMPELIGE STEUNPUNTEN |
|
Op 25 juni organiseerde het ondersteuningsteam de tweede themabijeenkomst voor regionale projectleiders laagdrempelige steunpunten, dit keer over ervaringsdeskundigheid. Vanuit Stichting Zelfregie namen Paul en Niki de deelnemers mee in wat het betekent om als deelnemer bij een zelfregiecentrum binnen te komen en te ervaren dat je niet alleen iets te hálen, maar vooral ook iets te brengen hebt. Evelien liet vanuit Ixta Noa zien hoe het opleidingspad rondom ervaringsdeskundigheid in haar organisatie is ingericht. Aan de bijeenkomst namen 34 deelnemers uit het hele land deel.
Paul introduceerde zichzelf op authentieke wijze, met het lied "bang" van Maarten van Roosendaal, en deelde een persoonlijk verhaal over zijn mentale klachten en het rafelige pad naar de plek waar hij nu staat: "Ik heb falen leren zien als een struikelblok naar de weg omhoog". Ook Niki begon persoonlijk: "In 2012 was ik een casus." Volledig afgekeurd voor werk kwam zij via ervaringsdeskundige begeleiders weer tot re-integratie. Maar de echte verandering kwam pas toen ze bij Stichting Zelfregie terechtkwam, waar ze leerde zien dat ze écht meerwaarde had: zo vroeg de directeur haar hier om advies over de bedrijfsvoering en schatte haar bijdrage op waarde.
Niki illustreerde die omslag in naar zichzelf kijken met het beeld van een kleurenpalet (zie visualisatie hieronder), dat bij binnenkomst vaak wordt afgeschermd door zwart: alles wat iemand níet kan. Door aandacht te geven aan wat iemand wél kan en leuk vindt, krijgen de kleuren weer ruimte. Bij Stichting Zelfregie gaan ze er ‘hardnekkig’ van uit dat iedereen op zijn eigen manier bijdraagt aan het geheel. Om die groei te ondersteunen werken ze met een 'groeivijver' van verschillende lagen, van 'Mooi Mens' (iedere deelnemer en bezoeker) via 'Meekleurder' en 'Inkleurder' tot 'Voorlever' en 'Toonzetter'. Deze rollen gaan ook gepaard met de functie die mensen in de organisatie vervullen (zie ook ‘OVER MOOIE MENSEN EN TOONZETTERS’). De essentie is dat mensen flexibel tussen die lagen kunnen bewegen, in een tempo dat per persoon verschilt. |
 |
|
|
|
Evelien benadrukte dat ervaringsdeskundigheid de kern vormt van een laagdrempelig steunpunt en dat investeren daarin dus onmisbaar is. Bij Ixta Noa is goed nagedacht over wat er nodig is om ervaringsdeskundigheid te ontwikkelen. Onder andere hebben zij een breed aanbod aan cursussen.
Bij de opleiding tot ervaringsdeskundige in zelfregie en herstelorganisaties gaat het met name om de praktijk en de competenties; elke zelfregie en herstelorganisatie biedt mogelijkheden om ervaringsdeskundigheid te ontwikkelen (de zogenaamde ‘groeivijver’).
Niki benoemde een risico om het aantal laagdrempelige steunpunten uit te breiden zonder ervaringsdeskundigen daarbij te betrekken. Evelien beaamde dat: "Zorg dat je constant en vanaf het begin met elkaar in gesprek bent. Ga niet zonder de mensen waarover het gaat een laagdrempelig steunpunt opzetten."
We kijken terug op een open en persoonlijke bijeenkomst, die liet zien dat ervaringsdeskundigheid niet alleen een bouwsteen van laagdrempelige steunpunten is, maar het kloppend hart ervan. En dat laagdrempelige steunpunten faciliteren dat bezoekers zich kunnen ontpoppen tot ervaringsdeskundigen, die op vele verschillende manieren van belangrijke waarde zijn voor elkaar en de maatschappij. |
|
|
|
ONLINE SPREEKUUR OVER DE HANDREIKING LAAGDREMPELIGE STEUNPUNTEN |
|
Op 8 juli organiseerde het ondersteuningsprogramma een online spreekuur over laagdrempelige steunpunten in het AZWA en de handreiking. Nicolien Brink van het ministerie voor VWS en Ellen Krijnen en Danielle van der Eerden van de VNG van de landelijke werkgroep laagdrempelige steunpunten waren uitgenodigd om vragen te beantwoorden. Deelnemers aan het spreekuur waren mensen vanuit gemeenten, regionale projectleiders en mensen vanuit een laagdrempelig steunpunt. |
|
|
|
De vragen gingen onder andere over:
- Inlooplocaties in kleine gemeenten die niet alle kenmerken van een laagdrempelig steunpunt hebben (10 kenmerken en 4 elementen).
- Hoe de vrije ruimte van laagdrempelige steunpunten geborgd kan worden binnen de kaders van de landelijke afspraken.
- Hoe je ermee om kunt gaan als inwoners aangeven geen behoefte aan een laagdrempelig steunpunt naast - Hoe de landelijke afspraken zich verhouden tot de realiteit van laagdrempelige steunpunten die onzeker over hun financiering zijn en verhoudingsgewijs veel tijd kwijt zijn aan het aanvragen en verantwoorden van budget.
- Wat je kunt doen als je merkt dat gemeenten (te) weinig prioriteit geven aan het faciliteren en financieren van laagdrempelige steunpunten.
Op de meeste vragen is niet één goed antwoord. Het is wel goed om te weten dat de handreiking gezien mag worden als ondersteunend om te komen tot een regionaal dekkend netwerk van laagdrempelige steunpunten en niet als voorschrift. In veel regio's is al ervaring met kleine locaties (vaak 'satellieten' van grotere locaties). Op deze manier kan dichtbij de inwoner een inloop vanuit ervaringsdeskundigheid georganiseerd worden. Dit kan een aanloop zijn voor |
|
|
een doorontwikkeling naar bijvoorbeeld meer aanbod waaronder ook herstelcursussen.
Wat een laagdrempelig steunpunt toevoegt ten opzichte van andere voorzieningen is vaak iets wat lastig uit te leggen is, maar vaak wel direct ervaren wordt, als je er komt. Vanuit het ondersteuningsprogramma reiken we graag voorbeelden uit andere regio's, dus schroom niet om bij ons op de lijn te komen als je op zoek bent naar voorbeelden en inspiratie.
De financiële zorgen worden herkend en op landelijk niveau wordt gepleit voor meer middelen om laagdrempelige steunpunten ook financieel goed te borgen. Gemeenten hebben een brede opgave voor álle inwoners en het kan helpen om het belang van de laagdrempelige steunpunten voor - in het bijzonder- mensen met (ernstige) psychische aandoeningen voor het voetlicht te brengen. Hierbij kunnen diverse impactonderzoeken die inmiddels uitgevoerd zijn ondersteunen: Impact - Nederlandse Vereniging voor Zelfregie en Herstel : Nederlandse Vereniging voor Zelfregie en Herstel
Heb je nog vragen of wil je ergens over sparren? Neem gerust contact met ons op via: info@loketlaagdrempeligesteunpunten.nl |
|
|
 |
|
Bekijk hier de hele two-pager.
De VNG, VWS en ZN organiseren webinars en vragenuurtjes om gemeenten, zorgverzekeraars en andere partners te ondersteunen bij het opstellen van de regionale werkagenda’s voor het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA). De webinars zijn hier terug te kijken en bekijk hier de Q&A die hieruit voortkomt. |
|
|
|
WEBINAR VOOR POH-GGZ: SAMENWERKEN MET ZELFREGIE- EN HERSTELORGANISATIES |
|
Op 26 juni waren Katinka Hellweg van het Ondersteuningsteam, Sonja Visser van de NVZH en Ruud van den Goor van Stichting Zelfregie uitgenodigd voor een webinar van de Landelijke Vereniging POH-GGZ. Wat zijn zelfregie en herstelorganisaties, waar komt de beweging vandaan en hoe vinden de POH-GGZ en zelfregie en herstelorganisaties elkaar? Deelnemers werden meegenomen langs een ervaringsverhaal, de theorie en achtergrond van zelfregie en herstelorganisaties en voorbeelden van hoe de samenwerking tussen de POH-GGZ en zelfregie en herstelorganisaties kan verlopen. Aan het webinar namen POH-GGZ uit het hele land deel.
Ruud van den Goor, ervaringsdeskundige bij stichting Zelfregie, opende met zijn eigen herstelverhaal. Als kind voelde hij zich al anders, en na jaren van tijdelijke banen, burn-outs en depressies kwam hij via de huisarts bij de POH-GGZ terecht. Toch vond hij pas echt houvast toen hij in 2017 binnenliep bij een zelfregie en herstelorganisatie, waar hij op vrijdagochtend soep mocht koken. Tussen mensen die zelf ook veel hadden meegemaakt, voelde hij zich voor het eerst in lange tijd weer gewoon. Zijn rol groeide van bezoeker tot ervaringswerker. Herstel was voor hem veel meer dan vermindering van klachten, vertelde hij: het ging om zingeving, ergens bij horen en het gevoel "ik doe ertoe". Iets wat je niet altijd in de spreekkamer vindt.
Maar wat betekent dat concreet voor de praktijk van de POH-GGZ? De samenwerking hoeft niet groots te beginnen; vaak start het ermee dat een POH en een zelfregie en herstelorganisatie elkaar simpelweg leren kennen. Informeer als POH-GGZ je patiënten over de mogelijkheden die er bij zelfregie en herstelorganisaties in de regio zijn: een koffiemoment, een filmavond, training of een creatieve activiteit.
In de vragenronde kwamen herkenbare vragen langs, zoals: “Hoe blijft iemand in beeld als de steun buiten de zorg plaatsvindt?” Het antwoord was dat een zelfregie en herstelorganisatie niet monitort zoals de formele zorg, maar mensen naar elkaar omkijken. Blijft iemand weg, dan valt dat op, misschien zelfs sneller doordat men elkaar vaker ziet dan het ene uur per week in de spreekkamer. Ook kwam de vraag langs of het wenselijk is dat een POH-GGZ meegaat naar een LSP. Het antwoord was dat dit iemand zeker soms de drempel over kan helpen maar dat het verschilt per persoon; het helpt vooral om te vragen wat iemand nodig heeft. Verder kwamen de aansluiting bij Welzijn op Recept en het verkennend gesprek aan bod, net als de ervaringen met vluchtelingen, waarbij het "door en voor"-principe en de rol van taal belangrijke elementen zijn.
We zijn blij met deze kans die de Landelijke Vereniging POH-GGZ ons heeft geboden om zelfregie en herstelorganisaties onder de aandacht te brengen. De positieve waardering van de webinar liet zien dat meer aandacht voor deze voorzieningen bij de POG-GGZ mag zijn: “Ik vond het heel interessant en was me niet bewust van deze organisaties/mogelijkheden, maar ik zie zeker de toegevoegde waarde die ze voor mijn patiënten kunnen hebben.” En een andere: “De sprekers hebben me gemotiveerd om actiever op te stellen richting herstelacademies. Dank hiervoor!” De landelijke vereniging en het ondersteuningsteam zien kansen om elkaar verder te versterken en zelfregie en herstelcentra bij de POH-GGZ onder de aandacht te brengen.
We hebben in deze webinar laten zien dat herstel niet alleen in een behandeling plaatsvindt, maar juist ook in het gewone leven: in contact met anderen, in iets doen en in het gevoel dat je ertoe doet. Voor de POH-GGZ begint samenwerking met een zelfregie en herstelorganisatie vaak klein: leer de plek in je eigen regio kennen, bespreek de mogelijkheden open en concreet, en vraag aan je patiënt wat die nodig heeft om de eerste stap te zetten. |
| Webinar terugkijken? |
|
|
|
|
IN DE SCHIJNWERPERS |
|
INTENTIONAL PEER SUPPORT |
|
De methodiek Intentional Peer Support (IPS), is nu beschikbaar in het Nederlands. Hierdoor wordt de opleiding toegankelijker voor zelfregie en herstelorganisaties in Nederland.
IPS gaat uit van gelijkwaardigheid en dialoog en is 30 jaar geleden in Amerika ontwikkeld. Het is een relationele benadering waarin mensen elkaar ontmoeten als gelijkwaardige partners en samen nieuwe perspectieven ontwikkelen. Je leert in wederkerigheid - van elkaar. De methodiek was tot voor kort alleen in het Engels beschikbaar. Cassandra Barkman kon deze met steun van het ZonMw programma Grip op onbegrip vertalen. Cassandra is ervaringsdeskundige en oprichter van het Zandraket Collectief (een laagdrempelig steunpunt in Utrecht).
Inmiddels zijn ook twee Nederlandse trainers opgeleid. De eerste basistraining bestaat uit 40 uur en is inmiddels gegeven. Naast de training zijn ook inspiratiesessies en overview-bijeenkomsten beschikbaar voor organisaties en geïnteresseerden die kennis willen maken met IPS. Het Zandraket Collectief organiseert meerdere keren per jaar een overview-sessie.
Cassandra hoopt op een landelijke implementatie: “Dankzij IPS voelen mensen zich weer als mens, niet als patiënt. Het is een bewustwordingsproces over hoe je naar de wereld kijkt en van elkaar kunt leren.”
Meer informatie over de methode en de training zijn te vinden op de website van het Zandraket Collectief. |
|
|
|
|
DE AGENDA |
|
Woensdag 16 september 11.00 - 12.30 uur: Bijeenkomst regionale verdieping laagdrempelige steunpunten
Afgelopen periode hebben veel regio’s de regionale verdieping ingevuld. De opbrengsten geven een waardevolle aanvulling op de landelijke monitoring en bieden meer zicht op de regionale ontwikkelingen, uitdagingen en ondersteuningsbehoeften op weg naar een dekkend netwerk van laagdrempelige steunpunten.
We gaan hier met regionale projectleiders in gesprek over de ontwikkelingen, verschillen en overeenkomsten die naar voren komen uit de regionale verdiepingen. Wat is hierin herkenbaar, en welke kansen en knelpunten komen hieruit naar voren waar we gezamenlijk van kunnen leren?
Om een inschatting te kunnen maken van het aantal deelnemers, vragen we je om via onderstaand formulier aan te geven of jullie deelnemen aan de bijeenkomst: Bijeenkomst regionale verdieping - Formulier invullen
|
|
|
|
Elke werkdag is het ondersteuningsteam bereikbaar voor vragen en signalen rondom laagdrempelige steunpunten. Antwoorden op vragen als “Ik ben van de gemeente/ggz/welzijnsorganisatie… en wil een steunpunt in mijn gemeente mogelijk maken. Hoe pak ik dat aan?” kun je ook op de Vraag & Antwoord-pagina van onze website vinden.
Mail: info@loketlaagdrempeligesteunpunten.nl
Telefoon: 088 002 3400
|
|
|
|
In augustus brengen wij in plaats van de nieuwsbrief een nieuwsflits uit, met een terugblik op het afgelopen half jaar. |
|
|
|
|
WIE ZIJN WIJ? |
|
Het ondersteuningsprogramma wordt uitgevoerd in opdracht van het ministerie van VWS en de IZA-werkgroep Laagdrempelige Steunpunten. Het ondersteuningsteam bestaat uit adviseurs met ervaring op het gebied van herstel, ervaringsdeskundigheid, training, (actie)onderzoek en beleid. Het team is een samenwerking van MIND, Significant en Pluut & Partners. We ondersteunen regio’s bij het realiseren van een landelijk dekkend netwerk van laagdrempelige steunpunten. We hebben onder andere een loket ingericht waar je terecht kan voor vragen: Loket Laagdrempelige Steunpunten |
 |
|
|
|
|
