NIEUWSBRIEF JANUARI 2026

NIEUWSBRIEF ONDERSTEUNINGSTEAM LAAGDREMPELIGE STEUNPUNTEN

OVER DEZE NIEUWSBRIEF

We kijken ernaar uit om in 2026 met jullie verder te bouwen aan een netwerk van krachtige, kundige, waardevolle en inspirerende laagdrempelige steunpunten, dichtbij iedereen die te maken heeft met (ernstige) psychische problemen.

Deze nieuwsbrief informeert je over de laatste ontwikkelingen rond laagdrempelige steunpunten en de activiteiten van het ondersteuningsteam laagdrempelige steunpunten (OLSP)*– van bijeenkomsten tot inspirerende voorbeelden en van actuele thema’s tot inhoudelijke verdieping.

In deze editie besteden we aandacht aan:

– Een stappenplan voor gemeenten;
– Verdieping op de 10 kenmerken, laagdrempelige steunpunten als groeivijver;
– Een inspirerend voorbeeld over de samenwerking tussen een laagdrempelig steunpunt en de gemeente.

*zie onderaan deze nieuwsbrief voor meer informatie over het ondersteuningsteam laagdrempelige steunpunten

ACTUEEL

ZELFREGIE EN HERSTEL IN BEELD

De NVZH heeft onlangs een nieuwe publicatie uitgebracht: Feiten & Cijfers. In deze uitgave wordt op een toegankelijke en overzichtelijke manier zichtbaar gemaakt wat zelfregie- en herstelorganisaties in Nederland betekenen voor mensen met psychische kwetsbaarheden, hun naasten en de samenleving als geheel.

De publicatie laat zien wie er worden bereikt, wat organisaties doen en met wie zij samenwerken. Daarmee biedt het een waardevol beeld van de praktijk van zelfregie en herstel en van de rol die deze initiatieven spelen binnen de sociale basis en het netwerk van laagdrempelige steunpunten.

HERSTELACADEMIES IN INTERNATIONAAL WETENSCHAPPELIJK TIJDSCHRIFT

In het Community Mental Health Journal is artikel verschenen over herstelacademies in Nederland en hoe deze in de praktijk worden vormgegeven. Op basis van gesprekken met betrokkenen in het hele land laat het onderzoek zien dat herstelacademies dezelfde kernwaarden delen, zoals gelijkwaardigheid, wederkerigheid en zelfhulp, maar lokaal verschillend worden ingevuld, afgestemd op de behoeften van deelnemers.

De onderzoekers brachten tien kerntaken in kaart en ontwikkelden samen met de praktijk een reflectie-instrument waarmee herstelacademies kunnen blijven onderzoeken of zij doen wat zij belangrijk vinden en wat verder ontwikkeld kan worden. Ook blijkt dat Nederlandse herstelacademies zich onderscheiden van het Engelse Recovery College-model door hun sterke focus op co-creatie voor en door peers en een bredere opvatting van leren, waarin ook ontmoeting en meedoen centraal staan.

IN DE SCHIJNWERPERS

STAPPENPLAN VOOR GEMEENTEN

Eind vorig jaar organiseerde de NVZH een webinar voor beleidsmedewerkers in het sociaal domein over zelfregie- en herstelinitiatieven. Het webinar bood beleidsmakers inzicht in wat deze initiatieven zijn, wat ze opleveren en hoe gemeenten ze kunnen ondersteunen en versterken.

Om daarbij te helpen is een stappenplan voor gemeenten ontwikkeld. Dit document beschrijft verschillende routes die gemeenten kunnen bewandelen, afhankelijk van wat er lokaal al aanwezig is.

Het stappenplan helpt bij:

- het in kaart brengen van bestaande zelfregie- en herstelinitiatieven;

- het maken van bewuste keuzes in faciliteren, financieren en samenwerken;

- het versterken van initiatieven zonder hun eigen regie en identiteit te verliezen.

Het webinar en het stappenplan sluiten goed aan bij de praktijk van laagdrempelige steunpunten en bieden beleidsmedewerkers concrete handvatten om met deze plekken aan de slag te gaan.

INSPIRERENDE VOORBEELD: DE KAZERNE & GEMEENTE WAALWIJK

In Waalwijk is de afgelopen jaren iets bijzonders gebeurd. In korte tijd is er een warme, laagdrempelige herstelplek voor en door inwoners ontstaan, De Kazerne. Wat deze plek uniek maakt, is dat de gemeente zélf het initiatief nam om het sociaal domein anders te organiseren, met lef, nieuwsgierigheid en door letterlijk naast inwoners te gaan staan.

“Als je inwoners echt meer eigen regie wilt geven, moet je bereid zijn om buiten de gemeentelijke kaders te denken én veel los te laten.”

Elly (gemeente Waalwijk)

De Kazerne, gevestigd in een oude brandweerkazerne midden in de stad, laat zien wat er ontstaat wanneer ruimte, vertrouwen en herstelgericht werken samenkomen: een plek waar mensen zich welkom voelen, waar relaties belangrijker zijn dan regels, en waar inwoners na jaren soms voor het eerst weer ergens durven binnenstappen.

Benieuwd hoe deze plek is opgebouwd, welke keuzes Waalwijk maakte en welke lessen andere gemeenten en LSP’s hiervan kunnen meenemen? De volledige uitwerking van dit inspirerende voorbeeld is te lezen op onze website.

VERDIEPING OP 10 KENMERKEN

LAAGDREMPELIGE STEUNPUNTEN ALS GROEIVIJVER VOOR ERVARINGSDESKUNDIGHEID

Door die eerste stappen groeit zelfvertrouwen, ritme en perspectief. Vervolgens ontstaat ruimte om nieuwe rollen te verkennen. Soms leidt dat tot het volgen van trainingen (zoals WRAP, Herstellen doe je Zelf), deelname aan intervisie of het ontwikkelen van specifieke vaardigheden (zoals gespreksbegeleiding of methodisch werken).

Veel steunpunten zien dat mensen die ooit binnenkwamen voor steun, later zelf dragers worden van het initiatief. Dit is een essentieel kenmerk van de herstelbeweging: herstel wordt wederkerig.

Waarom is dit zo waardevol?

1. Duurzame inzet van ervaringskennis
Wanneer mensen langzaam kunnen groeien, wordt ervaringsdeskundigheid niet ‘ingevlogen’, maar van binnenuit ontwikkeld. Dat maakt het stevig, herkenbaar en gedragen door de gemeenschap.

2. Doorstroom naar andere rollen
Steunpunten fungeren als opstap naar vrijwilligerswerk, arbeidsmatige dagbesteding, opleidingstrajecten en soms zelfs betaald werk.
Uit eerdere MKBA’s blijkt dat deze doorstroom direct samenhangt met maatschappelijke opbrengst.

3. Collectieve ervaringskennis wordt continu verrijkt
Omdat bezoekers, vrijwilligers en professionals elkaar ontmoeten, evolueert ervaringskennis voortdurend. Het wordt collectief eigendom, niet het verhaal van één persoon.

4. Het versterkt de basis van een LSP
Een steunpunt blijft levend, relevant en toekomstbestendig zolang nieuwe mensen kunnen groeien in rol, verantwoordelijkheid en vakmanschap.

Het document “Rollen en functies in zelfregie- en herstelorganisaties” van Stichting Zelfregie biedt een mooie verdieping op dit thema. Het laat zien hoe verschillende rollen in de praktijk ontstaan, in elkaar overlopen en samen de basis vormen van een sterke, door ervaringskennis gedragen organisatiecultuur. Het document staat vol herkenbare voorbeelden en helpt om het gesprek te voeren over groei, rolontwikkeling en eigenaarschap binnen laagdrempelige steunpunten.

Je vindt het document in de kennisbank van de NVZH.

Reflectie voor jouw organisatie

- Herken en waardeer je dit groeipad in je lokale steunpunten?

- Is er ruimte voor scholing, intervisie en leren in de praktijk?

- Zijn ervaringsdeskundigen bij jullie betrokken bij het vormgeven van nieuwe rollen?

DE AGENDA

Woensdag 11 februari 12.30 - 13.00 uur: Online inloopspreekuur voor iedereen met vragen of om te sparren over laagdrempelige steunpunten. Het online spreekuur houden we maandelijks (tweede woensdag van de maand) en iedereen die dat wil kan hierbij aansluiten.

Zie deelnamelink op onze website Agenda – Loket Laagdrempelige Steunpunten

Elke werkdag is het ondersteuningsteam bereikbaar voor vragen en signalen rondom laagdrempelige steunpunten. Antwoorden op vragen als “Ik ben van de gemeente/ggz/welzijnsorganisatie… en wil een steunpunt in mijn gemeente mogelijk maken. Hoe pak ik dat aan?” kun je ook op de Vraag & Antwoord-pagina van onze website vinden.

Mail: info@loketlaagdrempeligesteunpunten.nl
Telefoon: 088 002 3400

WIE ZIJN WIJ?

Het ondersteuningsprogramma wordt uitgevoerd in opdracht van het ministerie van VWS en de IZA-werkgroep Laagdrempelige Steunpunten. Het ondersteuningsteam bestaat uit adviseurs met ervaring op het gebied van herstel, ervaringsdeskundigheid, training, (actie)onderzoek en beleid. Het team is een samenwerking van MIND, Significant en Pluut & Partners. We ondersteunen regio’s bij het realiseren van een landelijk dekkend netwerk van laagdrempelige steunpunten. We hebben onder andere een loket ingericht waar je terecht kan voor vragen: Loket Laagdrempelige Steunpunten

MEER WETEN OF MEEDOEN?

Bezoek www.loketlaagdrempeligesteunpunten.nl voor meer informatie, praktijkvoorbeelden en om je aan te melden voor de nieuwsbrief. 

Neem contact met ons op voor vragen of om signalen over laagdrempelige steunpunten uit jouw regio met ons te delen via info@loketlaagdrempeligesteunpunten.nl of 088 002 3400.

Volg ons via de kanalen van MIND, Significant Public en Pluut & Partners voor updates en inspiratie.

SAMEN BOUWEN WE VERDER AAN EEN STEVIG NETWERK VAN LAAGDREMPELIGE STEUNPUNTEN!